The Gridlock Economy. How Too Much Ownership Wrecks Markets, Stops Innovation, and Costs Lives.
Michael Heller, 2008

Wat als de vogelgriep uitbreekt en we geen medicijn hebben? Dat zal desastreuze gevolgen hebben voor ons, onze families en vrienden en de maatschappij. En wat nu als het medicijn er niet gekomen is door alle patenten die rusten op de componenten die samen het al uitgevonden medicijn zouden vormen? Zijn we bereid deze tol te betalen om patenten te beschermen?

Centrale punt
Het boek is geen literatuur ’s avonds voor het naar bed gaan. Het vergt continue de aandacht door de juridische achtergrond die nodig voor het begrip. En dus uitgelegd moet worden om de discussie te begrijpen. Toch heb ik er veel plezier aan beleefd. De discussie is namelijk van extreem belang: hoe gaan we als maatschappij om met alle eigendomsrechten die rusten op vindingen? En hoe voorkomen we dat innovatie tot stilstand komt voordat deze zelfs maar begonnen is? Kortom, Heller richt zich op de vraag: wat beschermen en wat niet? Waar begint eigendom en waar moet het eindigen?

Blokkerende economie
The Gridlock Economy is het best te vertalen als de Blokkerende Economie. Patentering is een grote economie die onze (lees macro) economie bedreigt. De Universiteit van Costa Rica heeft bijvoorbeeld een genetisch rijst beschermd tegen een virus dat veel in de tropen voorkomt. Maar om de vinding aan boeren te verkopen moeten eerst 34 patenten geklaard worden. Dat kan jaren duren plus de vraag is of de vinding dan niet zo duur wordt dat het niet meer te betalen is.

Defensief patenteren komt veel voor om concurrentieposities te beschermen. En is een ruilhandel in patenten ontstaan. Het steeds meer patenteren leidt er toe dat in de Amerikaanse farmaceutische industrie steeds meer aan R&D wordt uitgegeven, terwijl het aantal nieuwe producten op de markt daalt. In genetisch onderzoek is het risico op gridlock hoog als de toepassing van de patenten in kleine markten plaats vindt. Er valt dan eenvoudigweg te weinig te verdienen voor de patenthouders. De blokkering zorgt ervoor dat veel productiviteit en ook kwaliteit wegvalt.

Cases
Heller bespreekt veel cases, van de VS naar Japan naar Rusland. En van oesters tot medicijnen. Alle cases geven je te denken, zeker ook door de manier waarop ze gepresenteerd worden. En zelf zijn er ook genoeg voorbeelden te vinden. Want wat vinden we van de blokkering van de verspreiding van HIV remmers in derde wereld landen omdat fabrikanten hun patent niet vrij willen geven? Te begrijpen, want zij moeten tenslotte ook hun geld verdienen? Of niet te begrijpen, waar levens gered kunnen worden moeten we dat doen? Een minder zwaar onderwerp: de recente rechtszaak in Zweden tegen Pirate Bay. Is copyright niet een verouderd begrip nu de technologie de bescherming ervan heeft ingehaald?

En nu verder
De discussie die Heller op een zeer heldere manier oproept is er een die binnen iedere economisch model gevoerd zal moeten worden. Hoe gaan we om met innovatie? Teveel bescherming komt als een boemerang op ons terug. En geen enkele bescherming leidt tot onvoldoende R&D. Heller eindigt met een mooie belofte. Door het gridlock op te heffen kan innovatie een grote sprong maken, kunnen we miljoenen levens redden en triljarden euro’s vrijmaken aan verloren productiviteit. Waarom zouden we dit niet willen?